نه تنها از نظر مولانا ، که از دیدگاه عارفان وحکیمان الهی اشک وآه و سوز وگداز

موهبتی است که به آسانی بدست نمی آید و کالایی است که به هر کس ندهندش .

مولای عارفان علی (ع) دردعای شریف صباح که یکی از ادعیه فوق العاده شگفت انگیز و حیرت برانگیز چه از نظر فرمی  وچه از نظر مفهومی است به درگاه خداوند متعال دست استغاثه برمی دارد و از او می خواهد که همواره چشمه های اشک سوزان را از گوشه های چشمانش سرازیر کند اشکی که از هیبت او نشات گرفته باشد اشکی که وسیله تقرب وترحم و گشایش ابواب رحمت شود .

وَاَجرِ الّلهُمَّ لِهَیبَتِک َمِن آمَاقِی زَفَراتِ الدُّمُوع /

خداوند به چشمان اشکبار با دیده بخشش وعطوفت نظر می کند چرا که کریم است وباکریم کارها دشوار نیست . اشک مقدمه توجه وتلطف الهی است .اشکی که از روی نیاز باشد اشکی که از سر اخلاص باشد نه چون اشک  برادران یوسف از سر ریا ودغل کاری .

وَجَاءُواَباهُم عِشَاءً یَبکُونَ (آیه 16 سوره یوسف )

درنخستین حکایت دفتر اول یعنی همان داستان عاشق شدن پادشاه برکنیزک تا پادشاه نمی گرید مشکلش مرتفع  نمی شود .

شه چو عجر آن حکیمان رابدید

پا برهنه جانب مسجد دوید

رفت درمسجد سوی محراب شد

سجده گاه از اشک شه پرآب شد

سپس درمیان گریه خواب اورا در می رباید و بخت او درخواب و براثر تضرع و  گریه

گشوده می شد و مشکلش بر طرف می گردد . مولانا در جای جا ی مثنوی نه تنها از فواید اشک سخن می گوید که از فلسفه وجودی آن نیز پرده برمی دارد . آدم علیه السلام  چهل سال به درگاه خداوند گریست تا توبه او پذیرفته شد

زانکه آدم زآن عتاب از اشک رست

اشک تر باشد دم توبه پرست

بهر گریه آدم آمد برزمین

تا بود گریان ونالان وحزین

آدم از فردوس واز بالای هفت

پای ماچان از برای عذر رفت

گر زپشت آدمی وز صُلب او

درطلب می باش هم درطلب او

زآتش دل وآب دیده نُقل ساز

بوستان از ابر وخورشید است تاز

تو چه دانی ذوق آب دیدگان

عاشق نانی تو چون نادیدگان

می فرماید اساسا آدم برای گریستن به زمین هبوط یافت واین گریستن مقدمه ای برای پذیرش توبه او گشت .این گریستن اورا احیا کرد همچنانکه اگر درجایی بوستان وسبزه زار فرح انگیز می بینی از اثر بارش باران است اشک وگریه دروجود آدمی عینا همین کار رامی کند از منظر علم روانشناسی نیز گاه به برخی از بیمارانی که دچار افسردگیهای روحی وروانی می باشند توصیه می شود که خودرا وادار به گریه کردن کنند . تا بدین وسیله غبار غم وکدورت خاطر خودرا بزدایند .

 به هر روی گریستن مقدمه  بهجت قلب  از طرفی و جوشش دریاهای رحمت ونعمت الهی می گردد

تا نگرید طفل کی نوشد لبن

تا نبارد ابر کی خندد چمن

 توصیه مولانا به همه کسانی که پای درمسیر عرفان می گذارند این است  که همواره

چشم نمناکی داشته باشند وبه قول معروف هوای دلشان بارانی باشد . چون :

 فهم وخاطر تیز کردن نیست راه

جز شکسته می نگیرد فضل شاه

درمحضر خداوند متعال به دنبال  چون وچرایی اسباب وعلل نباشید چراکه دراین کوی تنها شکسته دلی می خرند وبس . وطبعا بازار خودفروشی ازآن  سوی دیگر است!